Jakie są rodzaje błędów medycznych i zaniedbań w opiece zdrowotnej?

Błędy medyczne należą do jednych z najbardziej kontrowersyjnych spraw toczących się przed sądami powszechnymi, sądami lekarskimi oraz istotnym przyczynkiem do wypłat odszkodowań oraz zadośćuczynień finansowych. Niedouczenie zespołu, błędy organizacyjne, pośpiech i braki kadrowe w połączeniu z ograniczonym finansowaniem opieki zdrowotnej staje się coraz częstszą przyczyną występowania błędów medycznych.

Sprawy dotyczące zbadania błędów medycznych toczące się w sądach powszechnych najczęściej dotykają medycyny zabiegowej. W tym miejscu przoduje oczywiście ginekologia, gdzie obok materii zabiegowej istnieje również ryzyko poronienia, martwego urodzenia i nieodwracalnych uszkodzeń płodu, a więc niepełnosprawności lub śmierci urodzonego dziecka. Obok ginekologii i położnictwa często w sprawach o błędy medyczne skarżeni są również chirurdzy oraz pediatrzy.

Błędem medycznym ex definitione definiuje się: (A.Liszewska) „Naruszenie przez lekarza (w kontekście świadomego wykonywania czynności medycznej) obowiązujących go w konkretnym wypadku, wypracowanych na gruncie nauki i praktyki reguł postępowania zawodowego wobec dóbr prawnych w postaci życia i zdrowia człowieka, które na gruncie prawa stanowi podstawę dla stwierdzenia naruszenia obowiązku ostrożności”

Jeśli chodzi o podział błędów medycznych, to autorzy publikacji z zakresu orzecznictwa medycznego następująco je kategoryzują:

  • Błędy diagnostyczne,
  • Błędy terapeutyczne,
  • Błędy organizacyjne – niebędące błędami stricte w świetle Kodeksu Etyki Lekarskiej, a przewinieniami związanymi z nieprzestrzeganiem procedur i brakiem staranności w zarządzaniem opieką zdrowotną, podmiotem udzielającym świadczeń i personelem.
  • Błędy techniczne – są one związane z brakiem umiejętności, przeszkolenia lub niedochowaniem staranności w trakcie działań terapeutycznych lub diagnostycznych. Tyczy się to szczególnie błędów związanych z procedurami zabiegowymi – wstrzyknięciami, zabiegami pielęgniarskimi, intubacją dotchawiczą, nakłuciem lędźwiowym oraz operacjami chirurgicznymi.

 

Błąd diagnostyczny związany może być z błędnym rozpoznaniem jednostki chorobowej, nierozpoznaniem jej lub też rozpoznaniem jednostki chorobowej pomimo faktu, iż pacjent jest zdrowy. Każdy z tych błędów – w przypadku braku weryfikacji diagnozy prowadzić może do błędnych działań terapeutycznych. W kontekście błędów diagnostycznych wyróżnić trzeba zarówno postawienie błędnej diagnozy na podstawie klasycznych i prezentowanych symptomów przez pacjentów lub niewykonanie koniecznych badań dodatkowych (RTG, EKG, badania laboratoryjne krwi) w odniesieniu do przypadku lub opóźnienie ich wykonania skutkujące uszczerbkiem na zdrowiu.

 

Błąd terapeutyczny tyczy się procesu leczniczego. Przedmiotem błędu może być niezastosowanie terapii, zastosowanie terapii nieadekwatnej, terapii niepopartej dowodami albo istotne opóźnienie działań terapeutycznych. Często błędy terapeutyczne są owocem błędów diagnostycznych.

Jakie są najczęstsze przyczyny błędów medycznych?

Na pierwszym miejscu wskazać trzeba na nietrafną analizę faktycznych i klasycznych symptomów danego schorzenia. Przykładem jest nierozpoznanie zawału mięśnia sercowego w przypadku silnych bólów brzucha i pacjenta z czynnikami ryzyka ChNS (choroby niedokrwiennej serca) – tzw. maska brzuszna przy zawale ściany dolnej.
Drugą najważniejszą przyczyną błędów medycznych jest niewykorzystanie dostępnych metod diagnostycznych, potrzebnych dla przeprowadzenia procesu diagnostycznego i wdrożenia adekwatnej terapii. Przykładem jest niewykonanie RTG klatki piersiowej u pacjenta po urazie komunikacyjnym, niewykonanie badania EKG i oceny laboratoryjnej troponin w przypadku bólów zamostkowych.

Niedostosowanie farmakoterapii jest również przyczyną błędów. Szczególnie tyczy się to leczenia przeciwdrobnoustrojowego bez potwierdzenia zakażenia na podstawie posiewu, preparatu bezpośredniego lub oceny laboratoryjnej (wysokie CRP, dodatnie testy na antygeny, lub PCR DNA/RNA). Błędem jest także długie stosowanie farmakoterapii bez kontroli.